Hızlı Cevap: Kesme taşı takmadan önce makinenin fişi çekilir; diskin çapının makineyle ve disk üzerindeki azami devrin makinenin devriyle uyumlu olduğu kontrol edilir. Alt flanş mile oturtulur, düz diskte metal halka dışa ve ok makinenin dönüş yönüne bakacak şekilde disk yerleştirilir, somun mil kilidine basılarak anahtarla sıkılır. Koruyucu kapak kontrol edilir ve yeni takılan disk, hizasında kimse durmadan en az 1 dakika boşta çalıştırılır.
Can güvenliği uyarısı: Kesme taşı yüksek çevresel hızda döner. Hasarlı, tarihi geçmiş ya da makineye uygun olmayan disk çalışırken kırılabilir ve parçaları fırlayabilir. Bu yazıdaki adımlar takma sırasını anlatır; makinenizin kullanım kılavuzundaki uyarıların yerine geçmez.
Kesme taşı (spiral taşı, kesme diski) avuç taşlama makinelerinde en sık değiştirilen sarf malzemesidir. Değişim birkaç dakika sürer, ancak yanlış yön, uygun olmayan devir ya da çıkarılmış bir kapak işi tehlikeli hale getirir. Bu rehberde diski takmadan önce neye bakılacağını, adım adım takma sırasını, diskin hangi yöne takılacağını, kesme taşı ile taşlama diski arasındaki farkı ve diskin sağlam olup olmadığının nasıl anlaşılacağını ele alıyoruz.
Takmadan Önce: Diskin Üzerinde Okunacak 4 Bilgi
Hızlı Cevap: Kesme taşının üzerinde dört bilgiye bakılır: ölçü (çap × kalınlık × delik), azami devir ve çevresel hız, kullanım amacı ve son kullanma tarihi. Çap makineye uygun, azami devir makinenin devrine eşit ya da ondan yüksek, tarih geçmemiş olmalıdır.
- Ölçü: Çap × kalınlık × delik çapı olarak yazılır; örneğin 230×3,0×22,23 mm. Çap makinenin kabul ettiği disk çapıyla aynı olmalıdır. 22,23 mm, avuç taşlama makinelerinde standart mil deliğidir.
- Azami devir (RPM) ve çevresel hız (m/s): Diskin dayanabileceği en yüksek hızdır. Bu değer, makinenin etiketindeki devirden düşük olamaz.
- Kullanım amacı: Diskin metal, inox ya da taş için mi olduğu ve kesme mi yoksa taşlama işi için mi üretildiği yazar. Kesme diski yalnızca kesme işinde kullanılır.
- Son kullanma tarihi: Genellikle diskin ortasındaki metal halkaya basılır. Tarihi geçmiş disk takılmaz.
Sektör genelinde yaygın 80 m/s sınıfı disklerde azami devir çapa göre yaklaşık şöyledir. Bu tablo yalnızca mantığı göstermek içindir; kullandığınız diskin değeri her zaman kendi etiketinden okunur.
| Disk çapı | 80 m/s sınıfında tipik azami devir |
|---|---|
| 115 mm | yaklaşık 13.300 dev/dk |
| 180 mm | yaklaşık 8.500 dev/dk |
| 230 mm | yaklaşık 6.650 dev/dk |
Çap büyüdükçe aynı çevresel hıza daha düşük devirde ulaşılır. Bu yüzden 115 mm makineye uygun bir devir, 230 mm disk için fazla gelir; disk ve makine her zaman birlikte kontrol edilir.
Kesme Taşı Adım Adım Nasıl Takılır?
Hızlı Cevap: Fiş çekilir, eski disk mil kilidine basılarak sökülür, yeni disk gözle kontrol edilir, alt flanş mile oturtulur, disk doğru yönde yerleştirilir, somun anahtarla sıkılır, kapak kontrol edilir ve disk en az 1 dakika boşta denenir.
- Enerjiyi kesin: Makinenin fişini çekin, akülü makinede bataryayı çıkarın. Disk değişimi enerji kesilmeden yapılmaz.
- Eski diski sökün: Mil kilidi düğmesine basarak mili sabitleyin ve sıkma somununu anahtarla gevşetin. Mil kilidine yalnızca disk tamamen durmuşken basılır.
- Yeni diski kontrol edin: Çatlak, kenar kırığı, ezilme, eğrilik ya da nem lekesi olup olmadığına bakın; etiketteki ölçü, devir ve son kullanma tarihini okuyun. Hasarlı veya tarihi geçmiş diski kullanmayın.
- Alt flanşı oturtun: Alt flanşı mile, mil üzerindeki yuvaya tam oturacak şekilde yerleştirin. Flanşlar temiz, çapaksız ve hasarsız olmalıdır.
- Diski yerleştirin: Düz kesme diskinde metal halka dışa, yani sıkma somununa bakar; disk üzerindeki ok makinenin dönüş yönüyle aynı olmalıdır. Bombeli disklerde yön, diskin üzerindeki işarete göre belirlenir.
- Somunu sıkın: Sıkma somununu takın, mil kilidine basarak anahtarla sıkın. Disk flanşlar arasında oynamamalı, ancak aşırı sıkılarak da zorlanmamalıdır.
- Kapağı kontrol edin: Koruyucu kapağın takılı olduğunu ve diskin kullanıcıya bakan tarafını kapattığını kontrol edin. Anahtarı makinenin üzerinden alın.
- Boşta deneyin: Diskin hizasından çekilin, çevrenizdekileri de uzaklaştırın ve makineyi en az 1 dakika boşta çalıştırın. Titreşim, salgı ya da alışılmadık ses varsa makineyi durdurup diski yeniden kontrol edin.
Kesme Taşı Hangi Yöne Takılır?
Hızlı Cevap: Düz kesme diskinde metal halka ve etiketli yüz dışa, sıkma somununa doğru bakar. Diskin üzerindeki ok makinenin dönüş yönünü göstermelidir. Bombeli disklerde yön, diskin üzerindeki işarete göre belirlenir.
Diskin yönü iki işaretle kontrol edilir: metal halka ve yön oku. Düz diskte metal halka somun tarafında kalır; disk takıldıktan sonra etiket ve ok görünür durumdadır. Ok, makinenin gövdesindeki dönüş yönü okuyla aynı yönü göstermelidir.
Yanlış takılan disk somuna düzgün oturmayabilir, flanşlar arasında tam sıkışmayabilir ve çalışırken titreşim yapabilir. Yön konusunda tereddüt varsa diskin ve makinenin üzerindeki işaretler esas alınır.
Kesme Taşı, Taşlama Diski ve Elmas Testere: Hangi İş İçin Hangisi?
Hızlı Cevap: Kesme taşı yalnızca kesmek içindir, yan yüzeyiyle taşlama yapılmaz. Taşlama diski daha kalındır ve çapak, kaynak dikişi ve pas almakta kullanılır. Elmas testere taş, beton, seramik ve granit gibi mineral malzemeleri keser.
| Disk | Kalınlık (YSB örnekleri) | İş | Yapılmaması gereken |
|---|---|---|---|
| Kesme taşı | 1,0 mm ve 3,0 mm | Metal, inox ve döküm kesme | Yan yüzeyle taşlama, çapak alma |
| Taşlama diski | 6,0 mm ve 8,0 mm | Çapak, kaynak dikişi, pas ve yüzey taşlama | Kesme işi |
| Elmas testere | Segmentli gövde | Taş, beton, seramik, granit kesme | Kullanım alanı dışındaki malzemeler |
Kesme diski ince ve dar kesim için tasarlanır; yandan yük bindirildiğinde kırılma riski artar. Bu yüzden kesme taşıyla taşlama yapılmaz, taşlama için taşlama taşları kullanılır. Metal ve inox kesimi için metal ve inox kesici taşlar, taş ve seramik için elmas testere bıçakları tercih edilir. Taşlamadan sonra yüzey düzeltmek için flap diskler ve zımparalar kullanılır; hangi kumun hangi işe uyduğunu zımpara kum tipleri ve numaraları rehberimizde bulabilirsiniz.
YSB metal ve inox kesici taşlar
- YSB Metal Kesici Taş 230×3,0×22,23 mm: düz, metal ve döküm kesme.
- YSB Metal Kesici Taş 180×3,0×22,23 mm: düz, metal ve döküm kesme.
- YSB Inox Metal Kesici Taş 115×3,0×22,23 mm: düz / bombeli, metal, inox ve döküm kesme.
- YSB Inox Metal Kesici Taş 115×1,0×22,23 mm: düz / bombeli, ince kesim.
YSB kesici taşları A tipi korundum yapıda, orta sertlikte, genel amaçlı kesici taşlardır.
Inox İçin Neden Ayrı Kesme Taşı Kullanılır?
Hızlı Cevap: Inox için üretilen kesme taşları sektör genelinde demir ve kükürt içermeyecek şekilde üretilir; böylece kesilen paslanmaz yüzeyde sonradan pas lekesi oluşmaz. Inox diski normal çelikte de kullanılabilir, ancak inox işaretli olmayan disk inoxta kullanılmamalıdır.
YSB'nin 115 mm inox-metal kesici taşları metal, inox ve döküm malzemelerin kesimine uygundur ve 1,0 mm ile 3,0 mm kalınlık seçenekleri vardır. İnce disk daha dar bir kesim izi bırakır ve iş parçasında daha az ısı birikmesine yol açar; ince sac ve profil kesiminde tercih edilir. Kalın disk ise daha kalın kesitlerde daha dayanıklıdır.
Paslanmaz çelikte kesim sonrası görülen kahverengi lekenin yaygın nedeni, yüzeye bulaşan yabancı demirdir. Bu yüzden inox ile çalışılan işlerde inox işaretli disk kullanmak, kesim kalitesi kadar yüzeyin korunması açısından da önemlidir.
Disk Sağlam mı? Görsel Kontrol ve Son Kullanma Tarihi
Hızlı Cevap: Kesme taşının sağlamlığı takmadan önce gözle kontrol edilir: çatlak, kenar kırığı, ezilme, eğrilik ya da nem lekesi varsa disk kullanılmaz. Ardından metal halka üzerindeki son kullanma tarihine bakılır; tarihi geçmiş disk sağlam görünse bile takılmaz.
- Gözle kontrol: Diskin iki yüzüne ve kenarına bakın. Çatlak, kırık, ezilme, eğrilik, yağ veya nem lekesi olan disk kullanılmaz.
- Son kullanma tarihi: Kesme taşlarını bir arada tutan reçine bağlayıcı zamanla havadaki nemi emerek zayıflar. Sektör standardına göre son kullanma tarihi, üretimden itibaren en fazla 3 yıl olarak verilir. Tarihi geçmiş disk dışarıdan sağlam görünse bile kullanılmaz.
- Saklama: Diskleri kuru bir yerde, düz ve orijinal ambalajında saklayın. Nemli ortam, sıcaklık değişimi ve üzerine ağır yük konması bağlayıcıya zarar verir.
- Düşen disk: Yere düşen veya darbe alan diski dikkatle kontrol edin; şüpheli durumda kullanmayın.
Ring testi notu: Kalın taşlama taşlarında kullanılan "ring testi" (diski asıp hafifçe vurarak sesini dinlemek) reçine bağlı ince kesme disklerinde net bir çınlama vermez. Bu yüzden kesme taşında sese güvenilmez; asıl kontrol gözle muayene ve son kullanma tarihidir.
Zorunlu Koruyucu Donanım ve Güvenli Çalışma
Hızlı Cevap: Kesme taşıyla çalışırken koruyucu gözlük veya yüz siperi, kulak koruyucu, iş eldiveni ve toz maskesi kullanılır. Koruyucu kapak hiçbir zaman çıkarılmaz, iş parçası sabitlenir ve disk kesim sırasında bükülmez, zorlanmaz.
- Göz ve yüz: Koruyucu gözlük; yoğun kıvılcım ve parça sıçramasında yüz siperi.
- Kulak: Kulak koruyucu.
- El: Kıvılcım ve sıcak parçaya karşı iş eldiveni.
- Solunum: Aşındırıcı tozuna karşı toz maskesi.
Çalışırken iş parçasını mengene veya işkenceyle sabitleyin, diski kesim içinde büküp döndürmeyin, makineyi zorlamayın; diskin kendi hızıyla kesmesine izin verin. Kesimi düz bir hat boyunca yapın ve diskin dönme düzleminin hizasında durmayın.
Sık yapılan hata: Büyük bir parçayı kesebilmek için koruyucu kapağı çıkarmak ya da makineye uymayan büyük çaplı disk takmak. Doğrusu: Koruyucu kapak hiçbir zaman çıkarılmaz; disk çapı makinenin kabul ettiği çapa göre seçilir. Daha derin kesim gerekiyorsa daha büyük çaplı disk alan bir makine kullanılır.
Sonuç
Kesme taşının güvenli takılması üç kontrole dayanır: disk ile makinenin çap ve devir uyumu, diskin doğru yönde ve flanşlar arasında sağlam oturması, koruyucu kapağın takılı olması. Takma işleminden önce diskin üzerindeki dört bilgiyi okumak, sonrasında diski en az 1 dakika boşta denemek bu kontrolleri tamamlar. Kesme taşı yalnızca kesmek için, taşlama diski taşlamak için kullanılır.
Metal ve inox kesimi için YSB kesici taş modellerini, tüm disk ve zımpara çeşitleri için kesici ve aşındırıcılar kategorisini inceleyebilirsiniz.
Hangi diskin size uygun olduğundan emin değilseniz, makinenizin çapını ve keseceğiniz malzemeyi WhatsApp'tan yazın: 0536 399 66 56
Sık Sorulan Sorular
Kesme taşı hangi yöne takılır?
Düz kesme diskinde metal halka ve etiketli yüz dışa, yani sıkma somununa doğru bakacak şekilde takılır. Diskin üzerindeki ok, makinenin dönüş yönüyle aynı yönü göstermelidir. Bombeli disklerde yön, diskin üzerindeki işarete göre belirlenir.
Spiral taşı somunu nasıl sökülür, mil kilidi ne işe yarar?
Makinenin fişi çekildikten sonra mil kilidi düğmesine basılarak mil sabitlenir ve sıkma somunu anahtarla gevşetilir. Mil kilidi, somun sökülürken veya sıkılırken milin dönmesini engeller. Mil kilidine yalnızca disk tamamen durmuşken basılır.
Kesme taşı ile taşlama diski aynı mı?
Hayır. Kesme taşı ince gövdelidir ve yalnızca kesmek içindir; yan yüzeyiyle taşlama yapılmaz. Taşlama diski daha kalındır ve çapak, kaynak dikişi ve pas almak için kullanılır. Kesme diskiyle taşlama yapmak diskin kırılma riskini artırır.
Diskin devri makinenin devrinden düşükse ne olur?
Diskin üzerindeki azami devir, makinenin devrinden düşükse disk izin verilen çevresel hızın üzerinde döner ve kırılma riski doğar. Bu yüzden diskin azami devri makinenin etiketindeki devre eşit veya ondan yüksek olmalıdır. Devri düşük olan veya üzerinde devir yazmayan disk takılmaz.
Koruyucu kapak çıkarılabilir mi?
Hayır. Koruyucu kapak, disk kırıldığında parçaların kullanıcıya doğru fırlamasını engeller ve hiçbir zaman çıkarılmaz. Kapak, diskin kullanıcıya bakan tarafını kapatacak şekilde ayarlanır. Daha derin kesim gerekiyorsa daha büyük çaplı disk alan bir makine kullanılır.
Kesme taşının son kullanma tarihi var mı, nereye yazılır?
Evet. Kesme taşını bir arada tutan reçine bağlayıcı nemle zamanla zayıfladığı için disklerin son kullanma tarihi vardır ve sektör standardına göre bu tarih üretimden itibaren en fazla 3 yıldır. Tarih genellikle diskin ortasındaki metal halkaya basılır. Tarihi geçmiş disk sağlam görünse bile kullanılmaz.
