Mermer işinde el yaralanmalarının önemli bir kısmı, plaka kenarları ve kırık parçaların oluşturduğu keskin yüzeylerden kaynaklanır. Bu yüzden “mermerci eldiveni” denince çoğu ustanın ilk aklına gelen özellik kesilme direncidir.
Ama kritik nokta şu: Kesilmeye dayanıklı bir eldivenin seviyesi ne kadar yüksekse o kadar güvenli demek değildir. İşin tipi, tutuş ihtiyacı, ıslak ortam, kimyasal temas ve gün boyu kullanım konforu gibi faktörler doğru seviyeyi belirler.
Bu rehberde; kesilme seviyeleri (A–F) ne anlama gelir, mermer işlerinde hangi görev için hangi seviyeler daha mantıklıdır ve satın alırken nelere bakmalısınız, adım adım açıklıyoruz.
Mermerci Eldiveninde “Kesilme Direnci” Neyi İfade Eder?
Kesilme direnci, eldiven malzemesinin bir bıçağın veya keskin kenarın eldiveni kesip ele ulaşmasına karşı gösterdiği dayanımı ifade eder. Avrupa’da iş eldivenlerinde mekanik riskler için en yaygın referans, eldivenin üzerinde de gördüğünüz EN 388 işaretlemesidir.
EN 388 işaretlemesinde aşınma, yırtılma ve delinme gibi değerlerin yanında kesilme için iki farklı test yaklaşımı bulunur:
- Dairesel bıçak (coup) testi: Bazı malzemeler bıçağı köreltebildiği için her eldiven türünde sağlıklı sonuç vermeyebilir.
- Düz bıçak / ISO 13997 testi: Kesilme için daha güvenilir kabul edilen yöntemdir; sonuçlar A’dan F’ye harflerle ifade edilir (F en yüksek seviye).
Mermer işlerinde arama sorgularında “A–F kesilme seviyesi” diye gördüğünüz ifade genellikle ISO 13997 testine göre bildirilen kesilme performansıdır. Yani eldiven üzerinde A, B, C, D, E veya F harfi gördüğünüzde “kesilme için hangi sınıfta olduğunu” hızlıca anlayabilirsiniz.
Mermer İşlerinde Kesilme Riski Nerede Oluşur?
- Plaka ve fayans taşıma: Kenarlar keskinleşmiş olabilir; ani kayma ve tutuş kaybı kesik riskini artırır.
- Kesim – ebatlama: Malzeme kontrolü, kenar sıyırması ve talaş/çapak temasları.
- Kırık parça sökümü ve moloz toplama: Düzensiz, jilet gibi kırık yüzeyler.
- Kenar düzeltme – pah kırma: Sürekli sürtünme ve keskin kenarla temas.
- Montaj – derz – mastik işleri: Kesilme riski nispeten düşüktür ancak kaymazlık ve hassas tutuş kritik olabilir.
Bu görevlerin her birinde koruma ihtiyacı aynı değildir. Bu yüzden en doğru yaklaşım, iş bazlı seçim yapmaktır.
Hangi İşte Hangi Kesilme Seviyesi Mantıklıdır? (A–F)
Aşağıdaki tablo, mermer işlerinde sık görülen senaryolar için pratik bir başlangıç noktasıdır. Nihai karar; iş yerinizin risk analizine, kullanılan ekipmana ve çalışma alışkanlıklarına göre verilmelidir.
|
İş / Senaryo |
Tipik Risk |
Önerilen Kesilme Seviyesi (A–F) |
Kaplama / Not |
|
Hassas montaj, ayar, derz işleri |
Düşük-orta kesilme, yüksek hassasiyet |
A–B |
PU veya ince nitril; iyi hissiyat |
|
Kenar düzeltme, pah kırma, hafif taşlama |
Sürtünme + keskin kenar teması |
B–C |
Nitril/PU; aşınma direncine bakın |
|
Plaka taşıma, yükleme-indirme |
Keskin kenar + kayma + darbe |
C–D |
Nitril kaplı, avuç takviyeli; tutuş önemli |
|
Kesim-e batlama çevresi, malzeme yönlendirme |
Orta-yüksek kesilme riski |
D |
Daha kalın kaplama; manşet stabil olsun |
|
Kırık parça sökümü, moloz/atık toplama |
Çok yüksek kesilme + delinme riski |
E–F |
Takviyeli, mümkünse darbe korumalı |
|
Islak ortam (su/çamur) yoğun işler |
Kayma nedeniyle ikincil kesik riski |
İşe göre B–E |
Kaymaz nitril ve doğru numara kritik |
Not: “F seviyesi her işin çözümü” değildir. Çok yüksek kesilme seviyesi, eldivenin kalınlığını artırarak tutuşu ve hassasiyeti düşürebilir. Bu da özellikle montaj ve ayar işlerinde hata ve iş kazası riskini büyütebilir.
Kesilmeye Dayanıklı Eldiven Malzemeleri: Hangisi Ne İşe Yarar?
Kesilme direnci çoğu zaman astar ipliği ve örgü yapısıyla başlar; kaplama ise tutuş, ıslak performans ve aşınma direncini belirgin şekilde etkiler.
HPPE (yüksek performanslı polietilen) karışımları
Mermer işlerinde yaygın. İyi kesilme direnci ve nispeten konforlu kullanım sağlar.
Cam elyafı / bazalt / aramid destekli iplikler
Kesilme performansını yükseltir; bazı modellerde cilt hassasiyeti yapabilir. İç konfor katmanı olan ürünleri tercih edin.
Çelik tel veya metal lif takviyeli yapılar
Kesilme direncini artırabilir fakat esneklik ve konforu düşürebilir. Uzun süreli kullanımda doğru numara daha da önem kazanır.
Kaplama: Nitril
Islak ve kaygan yüzeylerde güçlü tutuş. Mermer çamuru, su ve yağlı ortamlarda avantajlıdır.
Kaplama: PU
İnce işlerde yüksek hassasiyet. Kuru veya az ıslak ortamlarda iyi performans.
Kaplama: Lateks
Kavrama gücü yüksektir; lateks alerjisi olanlar için uygun değildir.
Satın Almadan Önce: Mermerci Eldiveni Kontrol Listesi (12 Madde)
- Eldiven üzerinde EN 388 işaretlemesi var mı? (Kesilme için A–F harfi veya ilgili ifade)
- İşinizde asıl sorun kesilme mi, yoksa kayma mı? (Çoğu kesik, tutuş kaybından sonra gelir.)
- Islak çalışıyor musunuz? Islaksa nitril kaplama genellikle avantaj sağlar.
- Hassas ayar işi yapıyor musunuz? Çok kalın eldiven iş hatasına yol açabilir.
- Avuç içi ve parmak uçlarında ekstra takviye var mı?
- Aşınma dayanımı (sürtünme) mermer taşıma ve kenar işlerinde belirleyici olur.
- Bilek/manşet yapısı düzgün mü? Eldivenin elden kaymasını engeller.
- Doğru numara: Ne sıkı (kan dolaşımını bozar) ne bol (tutuşu düşürür).
- Terleme: Nefes alabilir yapı ve iç konfor katmanı uzun vardiyada fark yaratır.
- Kimyasal temas (mastik, epoksi, temizleyici) varsa kimyasal dayanımı ayrıca değerlendirin.
- Soğuk ortam: Soğukta sertleşmeyen, esnekliğini koruyan seçenekleri arayın.
- Kullanım süresi: Ucuz ama çabuk biten eldiven yerine maliyet-performans hesabı yapın.
Ustaların Sık Yaptığı 7 Eldiven Hatası (Ve Çözümü)
Tek eldivenle her işi yapmak
Kesim/taşıma/montaj için en az iki farklı eldiven kurgulayın.
Sadece kesilme seviyesine bakmak
Kaymazlık ve aşınma, mermerde en az kesilme kadar kritiktir.
Bol eldiven kullanmak
Tutuş kaybı ve sıkışma riski artırır; numara doğru olmalı.
Islak işte uygun kaplama seçmemek
Islak ortamda nitril kaplama çoğu durumda daha güvenlidir.
Aşınmış eldiveni kullanmaya devam etmek
Kaplama parlaklaştıysa tutuş düşer; değişim zamanı gelmiştir.
Eldiveni yanlış temizlemek
Aşındırıcı kimyasallar ve yüksek ısı eldiven performansını bozabilir.
Bileği açıkta bırakmak
Keskin parça temaslarında bilek bölgesi ihmal edilir; manşet önemli.
Sık Sorulan Sorular
Kesilme seviyesi A mı daha iyi, F mi?
Genel olarak F daha yüksek kesilme direncini ifade eder. Ancak doğru seçim her zaman “en yüksek seviye” değildir; işin hassasiyet ve tutuş ihtiyacına göre seviye belirlenmelidir.
Mermer taşıma için ideal seviye nedir?
Çoğu senaryoda C–D aralığı iyi bir başlangıçtır. Plakaların keskinliği, taşıma tekniği ve ıslaklık durumuna göre E seviyesine çıkan uygulamalar da görülebilir.
Islak zeminde kaymazlık mı, kesilme mi daha önemli?
İkisi birlikte önemlidir. Pratikte pek çok kesik, kayma sonrası oluşur. Bu yüzden ıslak işlerde kaymaz nitril kaplama çoğu zaman öncelik kazanır.
Çok kalın eldiven daha mı güvenli?
Bazı işlerde evet; fakat montaj ve ayar işlerinde kalınlık hissiyatı düşürür, hataya neden olabilir. Güvenlik-kullanılabilirlik dengesi kurulmalıdır.
Eldiveni ne zaman değiştirmeliyim?
Kaplama aşındıysa, tutuş belirgin azaldıysa, yırtık veya dikiş açılması varsa ya da iç astar hasar gördüyse eldiven değiştirilmelidir.
Kesilmez eldiven diye satılan her ürün güvenilir mi?
Hayır. Ürün üzerinde performans işaretlemesi ve standart bilgileri (ör. EN 388) yoksa, “kesilmez” iddiasına temkinli yaklaşın.
Doğru Seviye, Doğru İş
Mermerci eldiveninde kesilme direnci önemlidir; ancak tek başına yeterli değildir. Mermer işinde güvenli çalışma, kesilme riski ile tutuş ve aşınma dayanımı arasında doğru dengeyi kurmayı gerektirir.
Özetle; montaj ve hassas işlerde A–B veya B–C seviyeleri doğru kaplamayla verimli olabilirken, plaka taşıma ve kesim çevresinde C–D ve üzeri seviyeler daha mantıklıdır. Kırık parça sökümü gibi yüksek riskli işlerde ise E–F seviyeleri gündeme gelir.
YSB.com.tr’de mermer işlerine uygun eldiven seçiminde, iş tipinize göre hızlı bir eşleştirme yapmak için yukarıdaki kontrol listesini kullanabilir; ihtiyaç duyduğunuz koruma seviyesine göre doğru ürüne daha hızlı ulaşabilirsiniz.